(Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam – ngày 16/12/2025)
Luật sư Trương Anh Tú – Chủ tịch TAT Law Firm, nhận định: Việc đề xuất phát triển án lệ từ vụ giám đốc thẩm về hợp đồng hứa thưởng giữa luật sư và khách hàng không chỉ đặt ra tranh chấp về thù lao nghề nghiệp, mà còn chạm tới một vấn đề nền tảng hơn: ranh giới giữa “vi phạm điều cấm của luật” và các quy định quản lý hành nghề đang bị hiểu và áp dụng lệch chuẩn.
1. Bối cảnh: Khi một tranh chấp thù lao được đẩy thành vấn đề án lệ
Vụ việc được xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm liên quan đến hợp đồng hứa thưởng giữa luật sư và khách hàng được ký kết giữa ông Q., bà D. và Văn phòng luật sư L., với thỏa thuận trả 20% giá trị quyền lợi đạt được nếu luật sư hỗ trợ thành công việc bồi thường, hỗ trợ đất đai. Trên cơ sở hợp đồng này, văn phòng luật sư đã thực hiện tư vấn, soạn thảo hồ sơ, gửi đơn khiếu nại và tham gia bảo vệ quyền lợi cho khách hàng.
Khi kết quả đạt được, khách hàng không thực hiện nghĩa vụ thanh toán theo thỏa thuận. Tòa án cấp sơ thẩm và phúc thẩm chấp nhận yêu cầu của luật sư, xác định hợp đồng có hiệu lực. Tuy nhiên, tại giám đốc thẩm, Ủy ban Thẩm phán TAND Cấp cao tại TP. Hồ Chí Minh đã tuyên hợp đồng vô hiệu, cho rằng thỏa thuận thù lao luật sư theo tỷ lệ phần trăm là “vi phạm điều cấm của luật”, từ đó hủy toàn bộ các bản án trước.
Hiện nay, vụ việc này đang được đề xuất phát triển thành án lệ hợp đồng hứa thưởng giữa luật sư và khách hàng, một án lệ có thể tạo ra tác động rộng lớn đối với các giao dịch dân sự có thù lao gắn với kết quả trong nền kinh tế thị trường.
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm.
2. Thách thức pháp lý & giới hạn của việc mở rộng khái niệm “điều cấm của luật”
Từ góc nhìn của TAT Law Firm, điểm mấu chốt của vụ án không nằm ở tỷ lệ 20%, mà nằm ở cách diễn giải và mở rộng khái niệm “vi phạm điều cấm của luật” theo Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015 để vô hiệu hóa một giao dịch dân sự.
Ủy ban Thẩm phán cho rằng Luật Luật sư và Quy tắc đạo đức nghề nghiệp không cho phép luật sư thỏa thuận thù lao theo kết quả, từ đó coi hợp đồng hứa thưởng luật sư là giao dịch vi phạm điều cấm. Tuy nhiên, cách lập luận này đã đặt các quy phạm thuộc những tầng pháp lý khác nhau lên cùng một mặt bằng đánh giá:
- Điều cấm của luật dân sự là những quy phạm mang tính cấm đoán rõ ràng, áp dụng chung cho mọi chủ thể trong xã hội;
- Quy định quản lý hành nghề và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp chủ yếu điều chỉnh hành vi của luật sư và là cơ sở xử lý kỷ luật nội bộ, không phải là tiêu chí trực tiếp để xác định hiệu lực hay vô hiệu của giao dịch dân sự.
Trong vụ việc này, khoản thù lao 20% không phải là lợi ích phát sinh ngoài hợp đồng, mà chính là nội dung cốt lõi của thỏa thuận dân sự đã được xác lập ngay từ đầu. Việc đồng nhất vi phạm quy tắc hành nghề với vi phạm điều cấm của luật đã làm mờ ranh giới giữa chế tài nghề nghiệp và chế định vô hiệu giao dịch.
“Nếu mọi chuẩn mực quản lý nghề đều có thể được diễn giải thành điều cấm của luật dân sự, thì pháp luật sẽ không còn bảo vệ cam kết, mà vô tình hợp thức hóa sự bội tín.” - Luật sư Trương Anh Tú
3. Vai trò chuyên sâu của TAT Law Firm trong các tranh chấp hợp đồng hứa thưởng và thù lao theo kết quả
Trong bối cảnh án lệ về hợp đồng hứa thưởng giữa luật sư và khách hàng đang được đặt ra, TAT Law Firm đảm nhận vai trò tư vấn và bảo vệ cấu trúc pháp lý của các quan hệ cam kết dân sự, đặc biệt là các hợp đồng dịch vụ chuyên môn có thù lao gắn với kết quả công việc.
TAT Law Firm tập trung:
- Tư vấn xác lập và rà soát hợp đồng dịch vụ pháp lý, bảo đảm thỏa thuận thù lao phù hợp với Bộ luật Dân sự và quy định quản lý hành nghề;
- Phân tích hiệu lực giao dịch khi phát sinh tranh chấp, làm rõ ranh giới giữa vi phạm điều cấm của luật và vi phạm kỷ luật nghề nghiệp;
- Hỗ trợ luật sư và khách hàng nhận diện rủi ro pháp lý của cơ chế thù lao luật sư theo kết quả;
- Đồng hành trong các vụ việc có yếu tố án lệ, góp phần bảo vệ sự ổn định và tính dự đoán của pháp luật dân sự.
Qua đó, TAT Law Firm giữ vai trò cân bằng giữa kỷ luật nghề nghiệp và giá trị của cam kết dân sự, bảo đảm các quan hệ pháp lý vận hành minh bạch, công bằng và bền vững.
4. Kết luận: Án lệ được tạo lập – Nhưng cam kết dân sự phải được bảo vệ
Việc đề xuất phát triển án lệ hợp đồng hứa thưởng giữa luật sư và khách hàng cho thấy nhu cầu thống nhất cách hiểu pháp luật trong bối cảnh thực tiễn xét xử còn tồn tại nhiều cách tiếp cận khác nhau. Tuy nhiên, án lệ chỉ thực sự có giá trị khi làm rõ bản chất pháp lý của quan hệ tranh chấp và bảo vệ nguyên lý tự do cam kết, thay vì hợp thức hóa một cách hiểu còn đang gây tranh cãi.
TAT Law Firm cam kết đồng hành cùng luật sư hành nghề, doanh nghiệp và các chủ thể tham gia giao dịch dân sự trong việc nhận diện đúng điều cấm của luật, tư vấn cấu trúc hợp đồng phù hợp và bảo vệ giá trị cam kết. Qua đó, hướng tới việc giữ cho án lệ đúng với vai trò vốn có: dẫn đường cho cách hiểu pháp luật, bảo đảm công lý, minh bạch và giá trị bền vững của các quan hệ dân sự.
Luật sư TRƯƠNG ANH TÚ
Chủ tịch TAT Law Firm
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm, chuyên gia pháp lý về hợp đồng, tranh chấp dân sự và chính sách tư pháp, nhận định:
“Không phải mọi thỏa thuận ‘không thuận với cách hiểu quản lý’ đều là vi phạm điều cấm của luật. Khi thù lao được thỏa thuận minh bạch ngay từ đầu và là nội dung cốt lõi của giao dịch, việc tuyên vô hiệu không chỉ là vấn đề kỹ thuật pháp lý, mà là thông điệp xã hội. Án lệ, nếu được xây dựng, phải bảo vệ tính dự đoán của pháp luật và giá trị của cam kết dân sự, chứ không thể vô tình tiếp tay cho sự bội tín”.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam – “Án lệ hợp đồng hứa thưởng giữa luật sư và khách hàng: Khi 'vi phạm điều cấm của luật' bị hiểu lệch”, ngày 16/12/2025.
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh | Khánh Hòa
Hotline: 0848.009.668
Website: www.tatlawfirm.com
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
