(Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam - ngày 12/01/2026)
Luật sư Mai Thị Thảo - Phó Giám đốc TAT Law Firm, nhận định: Hoàn thành chương trình giảng đường chưa đồng nghĩa với khả năng hành nghề luật sư thực thụ. Giữa môi trường học thuật và thực tế nghề luật tồn tại một khoảng trống không phải về kiến thức mà về trách nhiệm pháp lý, đang bị che lấp bằng những giải pháp hình thức. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến người học nghề, mà còn đe dọa đến chất lượng công lý trong thực tiễn xét xử.
Luật sư Mai Thị Thảo, Phó Giám đốc TAT Law Firm.
1. Bối cảnh: Khoảng trống giữa lý thuyết và ứng dụng nghề luật
Trong giảng đường, sinh viên luật được tiếp cận với hệ thống khái niệm, nguyên tắc và chuẩn mực pháp lý, nơi mọi câu hỏi đều hướng đến đáp án học thuật. Ngược lại, nghề luật đòi hỏi người hành nghề đối mặt với xung đột lợi ích, áp lực thời gian và rủi ro pháp lý thật, nơi không có đáp án “đúng tuyệt đối” hay sách giáo trình nào trả lời toàn bộ tình huống.
Ở trạng thái này, một luật sư mới vào nghề phải đưa ra quyết định dựa trên nguồn thông tin không hoàn chỉnh và gánh chịu hệ quả thực tế của lựa chọn đó - từ việc chọn phương án an toàn hơn nhưng không tối ưu cho thân chủ, đến việc từ chối yêu cầu có lợi về kinh tế vì rủi ro pháp lý. Khoảng trống này không phải là lỗi của đào tạo học thuật, mà là đặc trưng của bản chất nghề luật.
2. Thách thức pháp lý: Khi đào tạo nghề bị hiểu sai và che lấp bằng hình thức
Hiện nay, một trong những sai lầm phổ biến là hiểu tập sự hành nghề như một dạng quan hệ lao động bình thường, nơi người học được trả công và sản sinh giá trị nghề độc lập. Thực tế, tập sự là giai đoạn học cách gánh trách nhiệm pháp lý dưới sự hướng dẫn chuyên môn - không đơn thuần là đóng góp lao động hoặc tạo ra lợi ích kinh tế.
Việc coi tập sự như một công việc lao động đầy đủ không chỉ mờ nhạt sự phân biệt giữa học nghề và hành nghề, mà còn làm xói mòn cấu trúc đào tạo trách nhiệm vốn cần nhiều thời gian, kỷ luật và trải nghiệm thực tiễn. Nếu đào tạo trách nhiệm bị thay thế bằng các giải pháp hình thức (chứng chỉ, khoá học ngắn, quy đổi kinh nghiệm cơ học), hệ thống sẽ tạo ra ảo tưởng rằng khoảng trống ấy đã được lấp, trong khi thực chất nó vẫn tồn tại và sẽ bộc lộ trong các vụ việc pháp lý phức tạp hơn sau này.
3. Vai trò chuyên sâu của TAT Law Firm trong đào tạo trách nhiệm nghề luật
TAT Law Firm cho rằng việc lấp đầy khoảng trống trách nhiệm giữa trường luật và nghề luật không thể thực hiện bằng những giải pháp hình thức đơn thuần, mà cần được tiếp cận theo một lộ trình đào tạo nghề có chất lượng:
- Định hướng thực hành pháp lý có kiểm soát: đảm bảo người tập sự đối mặt với tình huống pháp lý thực tiễn dưới sự giám sát của luật sư giàu kinh nghiệm, thay vì công việc mang tính lao động hành chính.
- Nâng cao tư duy pháp lý và đạo đức nghề nghiệp: giúp người học hình thành khả năng đưa ra quyết định pháp lý chịu trách nhiệm, thay vì chỉ ghi nhớ kiến thức lý thuyết.
- Thiết kế trải nghiệm tập sự có cấu trúc: đảm bảo trách nhiệm nghề được rèn luyện xuyên suốt và đánh giá rõ ràng, thay vì phụ thuộc vào số năm hay danh hiệu.
- Hỗ trợ tối thiểu để duy trì nghề nghiệp: giúp người tập sự có thể tồn tại về mặt đời sống khi không thể nhận thu nhập ngay từ giai đoạn học nghề.
Qua đó, TAT Law Firm hướng đến một mô hình đào tạo nghề luật sư vừa giữ được tinh thần học thuật, vừa phát triển năng lực hành nghề thực chất nơi trách nhiệm nghề được rèn luyện, kiểm nghiệm và nâng cao một cách có hệ thống.
4. Kết luận: Trách nhiệm phải được đặt ở trung tâm đào tạo nghề luật
Khoảng trống giữa trường luật và nghề luật là thực tế không thể phủ nhận trong hệ thống đào tạo pháp lý hiện nay. Tuy nhiên, cách hệ thống đối diện và xử lý khoảng trống đó mới là điều quyết định chất lượng nghề luật trong tương lai. Che đậy khoảng trống trách nhiệm bằng hình thức chỉ tạo ra ảo tưởng an toàn và điều nguy hiểm nhất là ảo tưởng ấy sẽ bộc lộ khi công lý bị thử thách trong thực tiễn pháp lý.
Tập sự hành nghề luật sư không phải là giai đoạn để đòi hỏi giá trị nghề nghiệp trước toàn bộ, mà là thời gian xã hội chấp nhận đầu tư vào việc đào tạo trách nhiệm pháp lý cho một con người sẽ gánh trọng trách bảo vệ quyền lợi của người khác. Khi xã hội từ chối khoản đầu tư ấy, chính công lý - giá trị nền tảng của pháp luật sẽ trở nên mong manh đúng vào lúc nó cần được bảo vệ nhất.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam - “Khoảng trống giữa trường luật và nghề luật: Khi trách nhiệm bị che đậy bằng hình thức”, ngày 12/01/2026.
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
