(Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam - ngày 09/01/2026)
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm, nhận định: Trong tiến trình xét xử, điều hành phiên tòa không thể chỉ bị thu hẹp vào chức năng “giữ trật tự”. Bởi chất lượng tranh tụng và cách thức Hội đồng xét xử dẫn dắt đối thoại pháp lý giữa các bên chính là yếu tố nền tảng quyết định chất lượng phán quyết cuối cùng. Một phiên tòa được điều hành hiệu quả là nơi mọi lập luận trọng tâm đều được trình bày đúng lúc, đúng chỗ và lắng nghe đến cùng từ đó tạo dựng nên bản án vững chắc và an toàn pháp lý.
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm
1. Bối cảnh: Phiên tòa không phải chỉ là giữ trật tự
Trong thực tiễn xét xử, không khó bắt gặp những phiên tòa cùng loại án nhưng chất lượng và hiệu quả lại khác nhau rõ rệt. Có phiên tòa diễn ra gọn, tranh tụng tập trung, bản án thuyết phục; nhưng cũng có phiên tòa kéo dài, tranh luận dàn trải, lập luận ít chạm đến vấn đề pháp lý cốt lõi. Sự khác biệt không chỉ đến từ hồ sơ vụ án hay năng lực cá nhân, mà bắt nguồn từ cách điều hành phiên tòa và chuẩn mực tranh tụng được tạo lập tại phiên xét xử.
Phiên tòa được điều hành tốt không phải là nơi im lặng hay kỷ luật máy móc. Ngược lại, đây là không gian lý trí, nơi các bên tranh luận trọng tâm pháp lý, đối thoại sâu sắc và giúp Hội đồng xét xử nắm bắt đầy đủ luận điểm trước khi đi đến quyết định cuối cùng.
2. Thách thức pháp lý & rủi ro nếu chuẩn mực tranh tụng bị xem nhẹ
Chuẩn mực tranh tụng, theo góc nhìn từ thực tiễn hành nghề luật sư, trước hết không chỉ là kỹ thuật thủ tục mà là tư duy pháp lý trong đối thoại tại tòa. Tranh tụng không nhằm trình diễn lập luận hay tạo lợi thế tâm lý, mà nhằm làm rõ những điểm mấu chốt có khả năng quyết định hướng giải quyết vụ án.
Tuy nhiên, tranh tụng chỉ phát huy hiệu quả khi có không gian điều hành phù hợp do Hội đồng xét xử tạo dựng – từ cách đặt câu hỏi đến cách cho phép các bên trình bày và phản biện pháp lý. Nếu chuẩn mực này không được bảo đảm, phiên tòa có thể rơi vào:
- Tranh tụng bị thu hẹp, lập luận chỉ mang tính hình thức và không được phản hồi đủ;
- Hoặc tranh tụng bị buông lỏng, dàn trải, thiếu trọng tâm pháp lý.
Cả hai trạng thái này đều làm giảm khả năng Hội đồng xét xử ban hành bản án thực sự vững chắc về nội dung pháp lý và dễ dẫn đến kháng cáo, kháng nghị hoặc tranh cãi kéo dài về sau.
3. Vai trò chuyên sâu của TAT Law Firm
TAT Law Firm cho rằng điều hành phiên tòa và tranh tụng là hai mặt của cùng một chuẩn mực xét xử không thể tách rời nếu muốn nâng cao chất lượng phán quyết. Cụ thể:
- Phân tích trọng tâm tranh tụng: Tư vấn cho luật sư xác định điểm mấu chốt trọng tâm trong đối thoại pháp lý, giúp trình bày luận điểm trực diện và có giá trị pháp lý tham chiếu cho Hội đồng xét xử.
- Chuẩn hóa lập luận tại tòa: Hỗ trợ xây dựng chiến lược tranh tụng nhằm tối ưu hóa phản biện, thay vì chỉ phát biểu cảm tính hoặc lệch hướng.
- Tư vấn kỹ năng đối thoại với HĐXX: Giúp luật sư cân đối giữa yêu cầu trình bày chuyên môn và tôn trọng chức năng điều hành của tòa án để đối thoại pháp lý diễn ra hiệu quả.
- Kiểm soát rủi ro tố tụng: Giúp các bên nhận diện và xử lý sớm những điểm tranh cãi dễ gây sai sót, góp phần hạn chế khiếu nại sau xét xử.
Qua đó, TAT Law Firm hướng đến một tư duy mới: phiên tòa là môi trường pháp lý đối thoại có kiểm soát nơi luật sư và Tòa án cùng phối hợp để kiến tạo bản án đầy đủ phân tích và vững chắc về lập luận pháp lý.
4. Kết luận: Điều hành phiên tòa là yếu tố quyết định chất lượng xét xử
Một phiên tòa được điều hành tốt không chỉ giữ trật tự tố tụng, mà còn cho phép tranh tụng diễn ra theo đúng trọng tâm pháp lý, được phản hồi đầy đủ và được tính toán trong lập luận bản án. Điều này góp phần:
- Nâng cao chất lượng xét xử ngay từ giai đoạn sơ thẩm;
- Giảm rủi ro kháng cáo và kháng nghị;
- Tạo dựng niềm tin xã hội vào phán quyết của Tòa án.
Trong bối cảnh cải cách tư pháp, chuẩn mực tranh tụng và điều hành phiên tòa không thể chỉ trông chờ vào quy định thủ tục đơn thuần, mà phải được nuôi dưỡng từ tư duy nghề trách nhiệm pháp lý và đối thoại thực chất giữa các chủ thể tố tụng. Khi điều hành phiên tòa gắn chặt với việc kiến tạo bản án vững chắc, uy tín Tòa án và niềm tin vào công lý mới thực sự được củng cố.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam - “Điều hành phiên tòa không chỉ giữ trật tự mà quyết định chất lượng xét xử”, ngày 09/01/2026.
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
