(Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam - ngày 05/01/2026)
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm, nhận định: Tranh tụng là trụ cột nền tảng của cải cách tư pháp và chất lượng xét xử. Tuy nhiên, giữa “tranh tụng được quy định trong luật” và tranh tụng thực chất diễn ra tại phiên tòa còn tồn tại một khoảng cách lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền bào chữa, quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, cũng như giá trị cuối cùng của bản án.
1. Bối cảnh: Tranh tụng - từ điều luật đến thực tế xét xử
Trong hệ thống tố tụng hiện nay, pháp luật quy định rõ ràng về quyền tranh tụng của các bên tham gia phiên tòa. Tuy nhiên, thực tiễn nhiều vụ án cho thấy: “tranh tụng” ở nhiều phiên tòa chỉ là hình thức chứ không thực sự phát huy tác dụng. Luật sư phát biểu nhưng không được phản hồi, các lập luận quan trọng không được ghi nhận trong bản án, và một số phiên tòa dường như chỉ đi theo kịch bản sẵn có thay vì đối thoại pháp lý thực sự.
Khoảng cách giữa “quy định tranh tụng trên giấy” và “tranh tụng thực chất tại phiên tòa” tạo ra lỗ hổng pháp lý, khiến một bản án có thể được tuyên mà không phản ánh đúng sự thật, không kiểm chứng đầy đủ lập luận và chứng cứ.
Khoảng cách giữa “quy định tranh tụng trên giấy” và “tranh tụng thực chất tại phiên tòa” tạo ra lỗ hổng pháp lý, khiến một bản án có thể được tuyên mà không phản ánh đúng sự thật, không kiểm chứng đầy đủ lập luận và chứng cứ.
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm.
2. Thách thức pháp lý & yêu cầu đối thoại pháp lý trong xét xử
Tranh tụng thực chất không phải là chuyện thời lượng phát biểu hay tần suất luật sư - kiểm sát viên nói chuyện, mà là quá trình làm rõ sự thật khách quan thông qua đối thoại pháp lý bình đẳng. Ở phiên tòa tranh tụng thực chất, mỗi lập luận cần:
- Được hội đồng xét xử lắng nghe và cân nhắc;
- Được tương tác giữa các chủ thể tố tụng;
- Được kiểm chứng với bằng chứng và quy định pháp luật phù hợp.
Luật sư Trương Anh Tú nhấn mạnh: “Khi tranh tụng được thực hiện đúng bản chất, chất lượng xét xử được quyết định trực tiếp bởi quá trình đó.” Điều này tức là phiên tòa phải là không gian đối thoại, nơi hội đồng xét xử điều phối, đối chứng và chắt lọc bằng chứng, không để tranh tụng rơi vào hình thức.
3. Vai trò chuyên sâu của TAT Law Firm trong kiến tạo xét xử chất lượng
TAT Law Firm tiếp cận vai trò tranh tụng không chỉ như tranh luận trước tòa, mà là định hình chất lượng xét xử ngay từ khi chuẩn bị hồ sơ tới khi phiên tòa kết thúc:
- Phân tích hồ sơ và lập luận pháp lý cốt lõi, xác định những vấn đề cần tranh tụng để làm sáng tỏ sự thật;
- Định hướng tranh luận chiến lược, giúp Hội đồng xét xử đối mặt với các giả định pháp lý quan trọng;
- Tư vấn kỹ thuật trình bày chứng cứ và lập luận để đảm bảo tranh tụng được ghi nhận và thẩm định đúng cách;
- Hỗ trợ trong các giai đoạn phúc thẩm, giám đốc thẩm khi chất lượng tranh tụng chưa đạt chuẩn, tránh rủi ro kéo dài tố tụng và kháng nghị không cần thiết.
Theo TAT Law Firm, vai trò của luật sư tranh tụng không phải là “đối đầu” với tòa án, mà là người kiến tạo chất lượng xét xử, buộc các giả định pháp lý phải trải qua đối thoại công bằng, minh bạch và logic.
4. Kết luận: Tranh tụng là quyền - Nhưng chất lượng xét xử phải được bảo vệ
Tranh tụng thực chất không chỉ là một kỹ thuật tố tụng, mà là thước đo phản ánh mức độ văn minh và công bằng của nền tư pháp. Khi quyền tranh tụng được ghi nhận trong pháp luật nhưng không được bảo đảm thực thi đầy đủ trong thực tiễn xét xử, chất lượng phán quyết tư pháp khó có thể đạt tới chuẩn mực công lý.
Việc nâng cao chất lượng xét xử vì vậy không thể dừng lại ở việc hoàn thiện quy định pháp luật, mà đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ trong nhận thức và hành xử tố tụng của các chủ thể tham gia phiên tòa – từ thẩm phán, kiểm sát viên đến luật sư. Chỉ khi tranh tụng được tôn trọng như một quyền hiến định và được vận hành đúng bản chất đối kháng, minh bạch và bình đẳng, phán quyết của tòa án mới thực sự thuyết phục và có giá trị bền vững.
Trong tiến trình cải cách tư pháp, tranh tụng không phải là yếu tố “phụ trợ” cho xét xử, mà là nền tảng quyết định chất lượng xét xử. Mỗi phiên tòa thiếu tranh tụng thực chất không chỉ làm suy giảm niềm tin vào công lý, mà còn làm xói mòn mục tiêu bảo vệ quyền con người và quyền công dân.
TAT Law Firm cam kết đồng hành cùng quá trình xây dựng và bảo vệ tranh tụng thực chất không chỉ trong vai trò bào chữa, bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho khách hàng, mà còn bằng các đóng góp chuyên môn nhằm thúc đẩy một nền tư pháp công bằng, minh bạch và tôn trọng chuẩn mực công lý.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam - “Vì sao tranh tụng thực chất quyết định chất lượng xét xử”, ngày 05/01/2026.
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Website: www.tatlawfirm.com
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
