Trong các vụ việc liên quan đến Điều 360 Bộ luật Hình sự, yếu tố quyết định không chỉ nằm ở kết quả cuối cùng, mà nằm ở cách vụ việc được nhìn nhận ngay từ đầu.
Nhiều người quản lý rơi vào vòng tố tụng không phải vì hành vi đặc biệt nguy hiểm, mà vì cách tiếp cận sai ngay từ giai đoạn đầu của quá trình xác minh trách nhiệm.
1. Điều tra thường bắt đầu từ hậu quả, không phải từ lỗi
Một đặc điểm phổ biến trong các vụ việc Điều 360 là:
- Hậu quả xảy ra trước;
- Trách nhiệm cá nhân được truy ngược sau.
Nếu không có sự can thiệp pháp lý kịp thời, hành vi quản lý dễ bị nhìn nhận thuần túy qua kết quả, thay vì qua nghĩa vụ pháp lý cụ thể, điều kiện thực hiện, và khả năng phòng ngừa thực tế của người quản lý tại thời điểm ra quyết định.
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm
2. Vai trò của luật sư ở giai đoạn sớm
Luật sư can thiệp sớm không nhằm tranh tụng, mà nhằm:
- Phân tích đúng nghĩa vụ pháp lý của người quản lý;
- Làm rõ yếu tố lỗi và mối quan hệ nhân quả;
- Chuẩn hóa hồ sơ, tài liệu, lời giải trình;
- Và định hướng cách tiếp cận vụ việc theo nguyên tắc hình sự là biện pháp cuối cùng.
Đây là giai đoạn có thể ngăn chặn việc hình sự hóa một sai sót quản lý, trước khi vụ việc bị đẩy sang quỹ đạo tố tụng hình sự.
3. Khi không có luật sư sớm, điều gì thường xảy ra?
Thực tiễn cho thấy, khi thiếu tư vấn pháp lý từ sớm:
- Người quản lý dễ tự giải trình theo cảm tính;
- Dễ vô tình thừa nhận nghĩa vụ vượt quá phạm vi pháp luật;
- Hoặc để hồ sơ bị xây dựng theo hướng bất lợi mà không kịp điều chỉnh.
Khi đó, đến lúc luật sư được mời vào, vụ việc đã có “định hình” nhất định và rất khó đảo chiều.
4. Can thiệp sớm không phải là can thiệp tố tụng
Điều quan trọng cần nhấn mạnh là: Luật sư can thiệp sớm không đồng nghĩa với việc can thiệp vào hoạt động của cơ quan chức năng.
Đó là quá trình tư vấn độc lập, nhằm giúp người quản lý:
- Hiểu rõ vị trí pháp lý của mình;
- Biết đâu là ranh giới trách nhiệm;
- Và lựa chọn cách ứng xử pháp lý phù hợp, thận trọng và nhất quán.
Trong các vụ việc Điều 360 BLHS, thời điểm gặp luật sư quan trọng không kém nội dung vụ việc.
Việc tham vấn pháp lý sớm giúp:
- Giảm nguy cơ bị hình sự hóa;
- Bảo vệ đúng người, đúng trách nhiệm;
- Và giữ được sự cân bằng cần thiết giữa quản lý - rủi ro - công lý.
Phòng ngừa đúng lúc luôn tốt hơn chữa cháy khi vụ án đã hình thành.
Nội dung và phương pháp phân tích trong bài viết này được xây dựng từ thực tiễn hành nghề, hồ sơ và chuẩn đánh giá pháp lý riêng của TAT Law Firm, mọi việc sao chép, trích dẫn hoặc vận dụng tách rời khỏi cấu trúc nghĩa vụ - khả năng - nhân quả của từng vụ việc đều có nguy cơ dẫn đến những suy luận sai lệch về trách nhiệm hình sự.
Tham khảo thêm:
Chuỗi bài phân tích về trách nhiệm quản lý và ranh giới hình sự tại TAT Law Firm.
Điều 360 Bộ luật Hình sự - Khi nào thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng không bị hình sự hóa?
Bất tác vi và ranh giới trách nhiệm hình sự - Khi “không làm” có thể bị suy thành tội
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
