I. Vì sao nhiều doanh nghiệp “không chiếm đoạt” vẫn bị xem xét hình sự?
Trong thực tế, đa số doanh nghiệp vướng rủi ro thâu tóm tài sản công không chủ đích phạm tội. Tuy nhiên, họ vẫn bị điều tra vì ba lý do:
1. Rủi ro từ cấu trúc giao dịch
Các cấu trúc phổ biến dễ bị soi:
- Liên doanh - liên kết với đơn vị có vốn Nhà nước
- Thuê - khai thác - chuyển nhượng quyền sử dụng đất công
- Thoái vốn Nhà nước với giá thấp hơn kỳ vọng
Khi hậu quả phát sinh, cấu trúc giao dịch bị nhìn lại bằng con mắt hình sự, không phải bằng logic kinh doanh ban đầu.
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm
2. Rủi ro từ cách đánh giá “thiệt hại”
Một sai lầm rất phổ biến: Đồng nhất chênh lệch giá - thất thoát - thâu tóm - tội phạm
Trong khi pháp lý yêu cầu:
- Xác định thiệt hại thực tế
- Gắn thiệt hại với hành vi cụ thể
- Chứng minh mối quan hệ nhân quả + lỗi
Nếu thiếu một trong các yếu tố này, việc hình sự hóa là khiên cưỡng nhưng doanh nghiệp vẫn phải đối mặt điều tra.
3. Rủi ro từ vai trò người quản lý
Người bị rủi ro nhất không phải doanh nghiệp, mà là:
- Chủ tịch HĐQT
- Tổng Giám đốc
- Người ký quyết định
Ngay cả khi:
- Không hưởng lợi
- Làm theo chủ trương tập thể vẫn có thể bị quy kết trách nhiệm cá nhân nếu không chứng minh được tính hợp lý của quyết định.
II. Luật sư đóng vai trò gì trong giai đoạn này?
Luật sư không chỉ xuất hiện khi đã bị khởi tố.
Vai trò quan trọng hơn là:
- Đánh giá sớm rủi ro hình sự tiềm ẩn
- Phân tích ranh giới giữa rủi ro kinh doanh - vi phạm hành chính - trách nhiệm hình sự
- Chuẩn hóa hồ sơ, lập luận pháp lý, logic quyết định
Đây chính là cách chống hình sự hóa từ gốc, thay vì “chữa cháy” khi vụ án đã hình thành.
III. Doanh nghiệp nên làm gì nếu đang liên quan tài sản công?
- Rà soát lại toàn bộ hồ sơ giao dịch
- Đánh giá lại cách xác định giá trị - lợi ích - rủi ro
- Không chờ “có vấn đề mới hỏi luật sư”
IV. Kết luận
Rủi ro lớn nhất khi tham gia giao dịch tài sản công không phải là sai luật mà là không lường trước cách pháp luật hình sự nhìn lại quá khứ.
Hiểu đúng “thâu tóm tài sản công” và rủi ro pháp lý của nó là bước đầu để bảo vệ doanh nghiệp và người quản lý.
Nội dung và phương pháp phân tích trong bài viết này được xây dựng từ thực tiễn hành nghề, hồ sơ và chuẩn đánh giá pháp lý riêng của TAT Law Firm, mọi việc sao chép, trích dẫn hoặc vận dụng tách rời khỏi cấu trúc nghĩa vụ - khả năng - nhân quả của từng vụ việc đều có nguy cơ dẫn đến những suy luận sai lệch về trách nhiệm hình sự.
Tham khảo thêm bài viết:
Rủi ro hình sự khi thâu tóm tài sản công: Điều 219 BLHS và cách doanh nghiệp phòng ngừa
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
