Sau khi nhận diện rõ bản chất của tập sự hành nghề luật sư và phân biệt giữa giá trị đào tạo với giá trị kinh tế, một câu hỏi thực tiễn hơn được đặt ra: các bên cần làm gì để giai đoạn tập sự thực sự phát huy đúng vai trò của nó, thay vì trở thành nguồn cơn của xung đột và ngộ nhận?
Câu trả lời không nằm ở việc “trả lương hay không trả lương”, mà nằm ở cách thiết kế kỳ vọng, trách nhiệm và chuẩn mực hành xử trong suốt quá trình tập sự.
Luật sư Mai Thị Thảo, Phó Giám đốc TAT Law Firm.
1. Tập sự là trách nhiệm đào tạo, không phải cơ chế sử dụng lao động
Về bản chất, tập sự hành nghề luật sư được thiết kế như một giai đoạn đào tạo nghề nghiệp có điều kiện, trong đó người tập sự được tiếp cận thực tiễn dưới sự hướng dẫn trực tiếp của luật sư hành nghề. Điều này đồng nghĩa với việc tổ chức hành nghề luật sư không đóng vai trò của người sử dụng lao động theo nghĩa truyền thống, mà là chủ thể đào tạo và chịu trách nhiệm nghề nghiệp.
Nếu coi tập sự như một hình thức lao động tạo giá trị, thì logic quản lý sẽ chuyển sang kiểm soát hiệu suất, sản lượng và chi phí. Khi đó, mục tiêu đào tạo sẽ bị đẩy xuống thứ yếu, và tập sự dễ bị biến dạng thành một quan hệ “làm việc - hưởng công”, không còn phù hợp với chuẩn mực nghề luật sư.
2. Giới hạn kỳ vọng của người tập sự
Ở chiều ngược lại, người tập sự cũng cần nhận thức rõ giới hạn của kỳ vọng. Tập sự không phải là giai đoạn để “đòi hỏi giá trị kinh tế tương xứng”, mà là thời gian để tích lũy kỹ năng, tư duy pháp lý và đạo đức nghề nghiệp những yếu tố không thể đo đếm ngay bằng tiền.
Việc đặt kỳ vọng sai lệch không chỉ tạo áp lực không cần thiết cho tổ chức hành nghề luật sư, mà còn khiến chính người tập sự bỏ lỡ giá trị lớn nhất của giai đoạn này: được học nghề trong môi trường thực tiễn, có người chịu trách nhiệm kèm cặp.
3. Chuẩn mực hướng dẫn: yếu tố quyết định chất lượng tập sự
Một giai đoạn tập sự hiệu quả không thể chỉ dựa vào thiện chí, mà cần được vận hành bằng các chuẩn mực rõ ràng. Trách nhiệm của luật sư hướng dẫn không dừng ở việc “giao việc”, mà là giải thích, chỉnh sửa, phản biện và chịu trách nhiệm về sản phẩm nghề nghiệp của người tập sự.
Ngược lại, người tập sự cũng phải tuân thủ kỷ luật nghề, bảo mật thông tin, tôn trọng quy trình và chấp nhận việc sản phẩm của mình chỉ mang tính học tập, chưa phải là kết quả hành nghề độc lập. Chính sự tương thích giữa hai phía này mới tạo nên giá trị thực của tập sự.
4. Tránh biến tập sự thành nguồn xung đột pháp lý và nghề nghiệp
Khi ranh giới giữa đào tạo và lao động không được xác lập rõ, tập sự hành nghề luật sư rất dễ trở thành điểm phát sinh tranh chấp. Những tranh luận xoay quanh “giá trị tạo ra”, “trách nhiệm chi trả” hay “bóc lột lao động” phần lớn đều bắt nguồn từ việc đánh đồng hai loại quan hệ vốn có bản chất khác nhau.
Việc quay trở lại đúng thiết kế ban đầu của tập sự như một giai đoạn đào tạo nghề nghiệp có giới hạn, có trách nhiệm và có chuẩn mực không chỉ giúp giảm xung đột, mà còn bảo vệ uy tín và chất lượng của nghề luật sư trong dài hạn.
Tập sự hành nghề luật sư không phải là bài toán kinh tế cần lời giải bằng tiền lương, mà là bài toán nghề nghiệp cần lời giải bằng trách nhiệm đào tạo và sự điều chỉnh kỳ vọng. Khi mỗi bên đều hiểu rõ mình đang đứng ở đâu trong cấu trúc tập sự, giai đoạn này sẽ không còn là “điểm nghẽn”, mà trở thành nền tảng cho sự phát triển bền vững của đội ngũ luật sư tương lai.
Hiểu đúng tập sự không chỉ là bảo vệ người tập sự hay tổ chức hành nghề, mà là bảo vệ chính chuẩn mực của nghề luật sư.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam - “Học nghề luật sư trước khi đòi hỏi giá trị: Hiểu đúng bản chất tập sự hành nghề”, ngày 07/01/2026.
Tham khảo thêm tại:
Tập sự hành nghề luật sư: Vì sao không thể đòi hỏi giá trị trước khi học nghề?
Bản chất của tập sự hành nghề luật sư và những kỳ vọng cần được nhìn lại
Khi “giá trị kinh tế” bị nhầm lẫn với “giá trị đào tạo” trong tập sự hành nghề luật sư
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
