(Theo Tạp chí Luật sư Việt Nam - 19/12/2025)
Luật sư Trương Anh Tú – Chủ tịch TAT Law Firm, nhận định: "Một thẩm phán người nước ngoài, nếu được bổ nhiệm hợp pháp theo pháp luật Việt Nam, xét xử trong thiết chế do Nhà nước Việt Nam thiết kế và kiểm soát, áp dụng các quy tắc tố tụng mà Việt Nam chủ động lựa chọn, thì không làm suy yếu chủ quyền tư pháp. Trái lại, đó là cách Nhà nước chủ động huy động năng lực toàn cầu để bảo vệ lợi ích quốc gia trong một không gian cạnh tranh cao."
1. Bối cảnh: Khi dòng vốn cần một "bến đỗ" công lý
Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực xây dựng trung tâm tài chính quốc tế, câu chuyện cho phép thẩm phán nước ngoài tham gia xét xử tại các tòa án chuyên biệt đang trở thành một chủ đề nóng về hội nhập tư pháp. Đây không đơn thuần là một vấn đề kỹ thuật pháp lý, mà là bài toán về năng lực "thiết kế công lý" sao cho bắt kịp nhịp vận động của nền kinh tế toàn cầu.
Dư luận thường có phản xạ tự nhiên là lo ngại về chủ quyền khi quyền tài phán mở rộng ra ngoài khuôn khổ truyền thống. Tuy nhiên, các trung tâm tài chính lớn như Singapore, Dubai hay Astana đã chứng minh rằng vị thế của họ không chỉ đến từ ưu đãi thuế hay hạ tầng cứng, mà còn nhờ vào một thiết chế giải quyết tranh chấp đủ nhanh, đủ sâu và đủ tin cậy để giữ chân dòng vốn. Trong cuộc đua thu hút các dòng vốn mới từ M&A, Fintech hay tài chính xanh, nếu Việt Nam không có một thiết chế tư pháp tương thích, trung tâm tài chính sẽ chỉ là cái tên chứ không thể vận hành thực tế.
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm.
2. Thách thức pháp lý & Giới hạn: Đặt ra những "ranh giới đỏ"
Việc mở cửa tư pháp đặt ra những thách thức không nhỏ, đặc biệt là nỗi lo về việc tạo tiền lệ can thiệp, phân biệt đối xử giữa doanh nghiệp nội - ngoại, hay hình thành các vùng "ngoại lệ công lý". Tuy nhiên, thách thức lớn nhất thực tế lại nằm ở yếu tố tốc độ. Hoạt động tài chính vận hành theo từng giây, trong khi tố tụng truyền thống thường kéo dài. Nếu công lý đi chậm hơn nền kinh tế mà nó bảo vệ, dòng tiền sẽ nghẽn và cơ hội đầu tư sẽ mất đi.
Do đó, giới hạn của mô hình này không nằm ở việc cấm đoán, mà ở chất lượng thiết kế thể chế với các "ranh giới đỏ" rõ ràng:
- Thẩm quyền bổ nhiệm và giám sát phải thuộc về các thiết chế hiến định của Việt Nam.
- Phạm vi xét xử và luật áp dụng phải minh bạch.
- Phải có cơ chế kháng nghị để đảm bảo không có vùng nào đứng ngoài trật tự pháp lý quốc gia.
Mô hình tòa án chuyên biệt này không thay thế hệ thống tòa án quốc gia, mà đóng vai trò như một hạ tầng mềm, giúp củng cố niềm tin của thị trường vào khả năng điều tiết của Nhà nước.
"Từ chối hội nhập tư pháp trong không gian tài chính quốc tế mới là rủi ro chủ quyền lớn nhất. Một nền kinh tế mở nhưng công lý khép kín sẽ đẩy dòng vốn ra ngoài biên giới." - Luật sư Trương Anh Tú
3. Vai trò chuyên sâu của TAT Law Firm trong bối cảnh Việt Nam xây dựng trung tâm tài chính quốc tế
Để bảo vệ quyền lợi khách hàng trong một mô hình tòa án đặc thù có sự tham gia của thẩm phán nước ngoài, TAT Law Firm tập trung vào việc kiến tạo các giải pháp pháp lý đa quốc gia với 4 trụ cột chuyên môn sau:
- Khả năng đối ứng linh hoạt: Thấu hiểu về hệ thống Civil Law (Dân luật) của Việt Nam và các nguyên tắc Common Law (Thông luật) mà thẩm phán quốc tế thường áp dụng.
- Ngôn ngữ pháp lý chuẩn mực: Đội ngũ luật sư có năng lực làm việc, tranh tụng và soạn thảo hồ sơ bằng tiếng Anh chuyên ngành, đảm bảo thông điệp bảo vệ thân chủ được truyền tải chính xác đến các thẩm phán quốc tế.
- Đại diện ủy quyền tại Tòa án chuyên biệt: Không chỉ thực hiện các thủ tục tố tụng đặc thù, chúng tôi còn định hướng chiến lược và tư vấn lộ trình pháp lý giúp nhà đầu tư chủ động ứng phó trong mọi giai đoạn của vụ kiện.
- Hòa giải và Thương lượng trọng tài: Ưu tiên kiến tạo các giải pháp đồng thuận dựa trên sự thấu hiểu sâu sắc về thông lệ thương mại quốc tế, giúp khách hàng đạt được thỏa thuận công bằng, bảo mật và duy trì quan hệ hợp tác bền vững.
4. Kết luận
Việc thiết kế tòa án chuyên biệt với sự tham gia của thẩm phán nước ngoài là bước đi cần thiết để Việt Nam cạnh tranh sòng phẳng trên bàn cờ tài chính quốc tế. Vấn đề cốt lõi không phải là "có hay không", mà là thiết kế như thế nào để hội nhập đi đôi với kiểm soát.
Như lời khẳng định của Luật sư Trương Anh Tú: "Một Nhà nước pháp quyền tự tin không sợ hội nhập công lý; chỉ sợ công lý đi chậm hơn nền kinh tế mà nó phải bảo vệ". Công lý, trong bối cảnh mới, không chỉ là công cụ giải quyết tranh chấp mà chính là một lợi thế cạnh tranh quốc gia.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam – “Thẩm phán nước ngoài và chủ quyền tư pháp: Thiết kế công lý cho trung tâm tài chính quốc tế”, ngày 19/12/2025.
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh | Khánh Hòa
Hotline: 0848.009.668
Website: www.tatlawfirm.com
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
