1. Thâu tóm tài sản công là gì?
Thâu tóm tài sản công là cách gọi phổ biến trong đời sống và truyền thông để chỉ các hành vi hoặc giao dịch làm dịch chuyển quyền kiểm soát, khai thác hoặc hưởng lợi từ tài sản thuộc sở hữu Nhà nước sang khu vực tư nhân, không tương xứng với giá trị thực hoặc trái với mục đích quản lý ban đầu.
Khái niệm này không phải thuật ngữ pháp lý chính thức, nhưng thường xuất hiện trong:
- Các vụ án kinh tế - chức vụ
- Điều tra, thanh tra doanh nghiệp có yếu tố tài sản công
- Truyền thông phản ánh sai phạm trong cổ phần hóa, liên doanh, liên kết
Điểm nguy hiểm: cùng một giao dịch, nếu nhìn dưới góc độ dân sự - kinh doanh thì có thể hợp pháp; nhưng nếu bị soi dưới góc độ “thâu tóm tài sản công”, rủi ro hình sự hóa sẽ xuất hiện.
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm
2. Tài sản công bao gồm những gì?
Theo pháp luật Việt Nam, tài sản công có thể bao gồm:
- Đất đai, trụ sở, nhà xưởng thuộc Nhà nước
- Phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp
- Quyền khai thác tài nguyên, hạ tầng
- Tài sản hình thành từ ngân sách
Trong thực tiễn, ranh giới giữa tài sản công - tài sản doanh nghiệp - tài sản hình thành trong quá trình quản lý rất dễ bị đánh tráo khi xảy ra tranh chấp hoặc điều tra.
3. Vì sao khái niệm “thâu tóm tài sản công” dễ bị lạm dụng?
Có ba nguyên nhân chính:
a. Khái niệm mang tính suy diễn Không cần chứng minh đầy đủ cấu thành tội phạm, chỉ cần:
- Có tài sản liên quan Nhà nước
- Có doanh nghiệp tư nhân hưởng lợi
Dễ bị gán nhãn “thâu tóm”.
b. Đánh đồng hậu quả kinh tế với ý chí chiếm đoạt
Nhiều giao dịch gây thiệt hại sau này nhưng:
- không có động cơ chiếm đoạt ban đầu
- không có lợi ích cá nhân
Vẫn bị diễn giải ngược.
c. Tâm lý hình sự hóa rủi ro quản trị
Sai sót trong định giá, lựa chọn đối tác, phương án kinh doanh… bị đẩy sang xử lý hình sự thay vì hành chính - dân sự.
4. Doanh nghiệp cần hiểu gì để tự bảo vệ?
a. Không phải cứ liên quan tài sản công là rủi ro hình sự
Rủi ro chỉ phát sinh khi:
- Có vi phạm quy trình nghiêm trọng
- Có dấu hiệu cố ý làm trái
- Có thiệt hại thực tế gắn với hành vi
b. Hợp đồng, hồ sơ, quy trình quyết định là “lá chắn đầu tiên”
Rất nhiều vụ án không thua vì sai luật, mà vì:
- Hồ sơ yếu
- Không chứng minh được logic quyết định
5. Kết luận
“Thâu tóm tài sản công” là một khái niệm truyền thông - nhận thức, nhưng hậu quả pháp lý của nó là rất thật.
Doanh nghiệp và người quản lý cần nhận diện sớm rủi ro pháp lý, thay vì chỉ nhìn giao dịch dưới góc độ kinh tế.
Trao đổi riêng với luật sư để đánh giá rủi ro pháp lý của giao dịch đang triển khai
Nội dung và phương pháp phân tích trong bài viết này được xây dựng từ thực tiễn hành nghề, hồ sơ và chuẩn đánh giá pháp lý riêng của TAT Law Firm, mọi việc sao chép, trích dẫn hoặc vận dụng tách rời khỏi cấu trúc nghĩa vụ - khả năng - nhân quả của từng vụ việc đều có nguy cơ dẫn đến những suy luận sai lệch về trách nhiệm hình sự.
Tham khảo thêm bài viết:
Rủi ro hình sự khi thâu tóm tài sản công: Điều 219 BLHS và cách doanh nghiệp phòng ngừa
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
