Trong nhận thức truyền thống, nhiều người xem hoạt động tranh tụng của luật sư như một cuộc chiến đối đầu với Tòa án nơi luật sư phải “chống lại” quan điểm của cơ quan tiến hành tố tụng để bảo vệ thân chủ. Tuy nhiên, điều này chỉ phản ánh một phần vai trò của luật sư tranh tụng, và có thể dẫn đến hiểu sai về chức năng pháp lý và giá trị tố tụng thực chất của nghề. Phân tích đúng vai trò này đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng xét xử và bảo đảm an toàn pháp lý cho bản án.
Luật sư tranh tụng không phải đứng đối đầu với Tòa án, mà là một chủ thể pháp lý độc lập giúp kiểm nghiệm các giả định pháp lý, củng cố lập luận và kiến tạo phán quyết xét xử vững chắc. Vai trò này không chỉ bảo vệ quyền lợi của thân chủ, mà còn góp phần giảm thiểu sai sót trong xét xử và tăng tính thuyết phục của bản án trước giám đốc thẩm, tái thẩm và kiểm nghiệm của thực tiễn.
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm.
1. Nhận thức sai lệch về “đối đầu” trong tranh tụng
Một số quan điểm xem luật sư tranh tụng như một lực lượng đối lập với Tòa án, với mục tiêu “thắng - thua” tại phiên tòa. Quan niệm này dễ dẫn đến việc coi trọng tranh cãi quá mức và xem nhẹ đối thoại pháp lý. Trên thực tế, tranh tụng không phải là một “cuộc chiến” đối đầu, mà là một quá trình đối thoại pháp lý giữa các chủ thể tố tụng nhằm kiểm tra tính hợp lý của hồ sơ, chứng cứ và lập luận pháp lý.
Khi luật sư chỉ xem tranh tụng như đối đầu, họ có thể sa vào những luận điểm cảm tính hoặc mang tính chất đối kháng cá nhân điều không chỉ không góp phần bảo vệ thân chủ, mà còn làm giảm chất lượng xét xử.
2. Vai trò chuyên gia pháp lý độc lập
Vai trò trọng tâm của luật sư tranh tụng là đặt ra các phép thử pháp lý đối với các giả định trong hồ sơ vụ án. Luật sư phân tích cấu trúc vụ án, bóc tách từng mắt xích chứng cứ, kiểm tra sự phù hợp giữa hành vi với quy định pháp luật, và chỉ ra những lỗ hổng lập luận - điều mà hồ sơ do cơ quan tố tụng chuẩn bị đôi khi chưa thể thể hiện đầy đủ.
Sự tham gia chủ động này không nhằm gây khó dễ cho Tòa án. Trái lại, khi luật sư làm đúng vai trò của một chuyên gia pháp lý độc lập phản biện trung thực và khách quan họ đang giúp Hội đồng xét xử cân nhắc đầy đủ hơn từng luận điểm trọng yếu, từ đó đi đến phán quyết chính xác và bền vững hơn.
3. Tranh tụng thực chất điều kiện cần để bản án an toàn và bền vững
Một bản án được xây dựng trên nền tranh tụng thực chất nơi mọi giả định pháp lý được kiểm chứng nghiêm túc sẽ ít tiềm ẩn sai sót hơn. Những thiếu sót trong đánh giá chứng cứ hoặc lập luận pháp lý nếu không được phát hiện ở sơ thẩm thường là nguyên nhân chính dẫn tới việc kháng cáo, kháng nghị hoặc xem xét lại ở các cấp cao hơn.
Khi luật sư tích cực tham gia tranh tụng với tư cách một chuyên gia pháp lý không né tránh điểm bất lợi, nhưng cũng không chấp nhận những kết luận chưa được chứng minh họ đang góp phần củng cố quyền xét xử của Tòa án và bảo vệ chính quyền lực xét xử đó khỏi các rủi ro pháp lý sau này.
Luật sư tranh tụng không phải là lực lượng đối lập Tòa án, mà là một phần không thể thiếu của quá trình xét xử hiện đại, mang đến một góc nhìn pháp lý độc lập và phản biện cần thiết. Khi vai trò này được hiểu đúng và được thực hiện một cách nghiêm túc, bản án không chỉ được đưa ra đúng pháp luật, mà còn vững chắc trước thử thách của giám đốc thẩm, tái thẩm và sự kiểm nghiệm của thực tiễn.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam - “Luật sư tranh tụng không đối đầu với toà án, mà giúp bản án vững chắc hơn”, ngày 08/01/2026.
Tham khảo thêm tại:
Luật sư tranh tụng: Không đối đầu Tòa án, mà bảo vệ giá trị bản án
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
