Những sự cố “vỡ trận” trong các show diễn thời gian gần đây thường được nhìn nhận như những tai nạn nghề nghiệp mang tính cá biệt: trục trặc kỹ thuật, nghệ sĩ rút lui vào phút chót, điều kiện khách quan không thuận lợi hoặc phản ứng tiêu cực từ khán giả. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, các sự cố này hiếm khi chỉ là vấn đề của khoảnh khắc. Chúng phản ánh những khoảng trống pháp lý đã tồn tại từ trước, nhưng chỉ bộc lộ rõ khi rủi ro trở thành hiện thực.
Trong hoạt động biểu diễn, sáng tạo nghệ thuật có thể linh hoạt, nhưng trách nhiệm pháp lý thì không. Khi pháp lý không được thiết kế đủ sâu ngay từ đầu, mọi sự cố đều có nguy cơ chuyển hóa thành tranh chấp, nghĩa vụ bồi thường và tổn hại uy tín của các chủ thể liên quan.
Luật sư Mai Thảo - Phó Giám đốc TAT Law Firm
1. Show diễn “vỡ trận” - biểu hiện của rủi ro, không phải nguyên nhân
Phần lớn tranh cãi sau các show diễn gặp sự cố đều xoay quanh câu hỏi: ai phải chịu trách nhiệm – nghệ sĩ hay ban tổ chức? Tuy nhiên, cách đặt vấn đề này thường bỏ qua yếu tố cốt lõi là cấu trúc pháp lý của toàn bộ show diễn.
Một show diễn không tồn tại như một hành vi đơn lẻ, mà là kết quả của nhiều quan hệ pháp lý đan xen: hợp đồng với nghệ sĩ, hợp đồng thuê địa điểm, thỏa thuận với đơn vị kỹ thuật, cam kết với nhà tài trợ và nghĩa vụ đối với khán giả. Khi một trong các mắt xích này gặp trục trặc, sự cố chỉ là biểu hiện bề mặt của một cấu trúc rủi ro chưa được kiểm soát.
Trong bối cảnh đó, việc truy tìm “người gây ra sự cố” không đủ để giải quyết vấn đề. Điều cần thiết hơn là xem xét liệu rủi ro đã được phân bổ và dự liệu đúng cách trong các thỏa thuận pháp lý hay chưa.
2. Rủi ro pháp lý hình thành từ giai đoạn trước khi có sân khấu
Thực tiễn cho thấy, nhiều ban tổ chức show diễn vẫn tiếp cận pháp lý theo hướng đối phó: hợp đồng được ký để hoàn tất thủ tục, chứ không phải để quản trị rủi ro. Các điều khoản về trách nhiệm, xử lý sự cố, hoàn tiền hoặc bồi thường thường được xây dựng sơ sài, thiếu kịch bản cho những tình huống bất lợi.
Khi sự cố xảy ra, chính sự thiếu chuẩn bị này đẩy các chủ thể vào thế bị động. Nghệ sĩ có thể cho rằng mình chỉ chịu trách nhiệm về phần biểu diễn, trong khi ban tổ chức lại phải đối mặt với áp lực từ khán giả và dư luận. Pháp lý, trong trường hợp đó, không còn là công cụ phòng ngừa mà trở thành gánh nặng xử lý hậu quả.
Điểm đáng lưu ý là rủi ro pháp lý không xuất hiện tại thời điểm show diễn “vỡ trận”, mà đã được hình thành ngay từ khi các bên thống nhất điều khoản hợp đồng và phương án tổ chức.
3. Phòng ngừa rủi ro pháp lý: yêu cầu bắt buộc đối với ban tổ chức show
Đối với ban tổ chức, phòng ngừa rủi ro pháp lý không đơn thuần là soạn thảo một bản hợp đồng đầy đủ hình thức. Đây là quá trình thiết kế toàn bộ cấu trúc trách nhiệm của show diễn.
Trước hết, cần xác định rõ vai trò và nghĩa vụ của từng chủ thể tham gia, từ nghệ sĩ biểu diễn, đơn vị kỹ thuật đến các bên hỗ trợ. Trách nhiệm pháp lý phải được phân định cụ thể, thay vì dựa trên những khái niệm chung chung dễ gây tranh cãi khi có sự cố.
Bên cạnh đó, các kịch bản rủi ro cần được dự liệu trước, bao gồm cả những tình huống ít khả năng xảy ra nhưng có hậu quả lớn. Việc xác lập cơ chế xử lý, nghĩa vụ hoàn tiền và giới hạn trách nhiệm sẽ giúp các bên chủ động hơn, thay vì bị cuốn vào vòng xoáy tranh chấp khi sự việc đã rồi.
4. Từ sự cố cá biệt đến yêu cầu chuẩn hóa pháp lý hoạt động biểu diễn
Hoạt động biểu diễn ngày nay không còn là sân chơi thuần túy của nghệ thuật. Nó gắn liền với tài chính, thương hiệu và quyền lợi của một cộng đồng khán giả ngày càng có yêu cầu cao. Trong bối cảnh đó, mỗi show diễn đều mang trong mình rủi ro pháp lý tương ứng với quy mô và mức độ ảnh hưởng của nó.
Việc chuẩn hóa pháp lý cho hoạt động biểu diễn vì thế không chỉ bảo vệ ban tổ chức hay nghệ sĩ, mà còn góp phần ổn định môi trường sáng tạo. Khi rủi ro đã được kiểm soát bằng các chuẩn mực rõ ràng, nghệ thuật mới có không gian phát triển bền vững mà không bị đẩy vào những tranh cãi pháp lý kéo dài.
Một show diễn chỉ thực sự chuyên nghiệp khi rủi ro pháp lý đã được xử lý trước, chứ không phải khi khủng hoảng đã xảy ra. Từ những sự cố “vỡ trận” trong thực tiễn, yêu cầu phòng ngừa rủi ro pháp lý trong hoạt động biểu diễn không còn là lựa chọn, mà đã trở thành điều kiện tất yếu.
Pháp lý, nếu được thiết kế đúng cách, sẽ không kìm hãm sáng tạo, mà ngược lại, đóng vai trò là nền tảng để các hoạt động biểu diễn vận hành an toàn, minh bạch và bền vững trong dài hạn.
Nguồn tham khảo: Báo Văn hóa - “Show diễn vỡ trận và ranh giới trách nhiệm”, ngày 01/01/2026.
Tham khảo thêm tại:
Từ show diễn vỡ trận đến trách nhiệm pháp lý trong hoạt động biểu diễn
Khó khăn của show diễn “Vỡ trận”: phân định ranh giới trách nhiệm thế nào cho đúng pháp lý?
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
