Trong các cuộc tranh luận về đào tạo luật sư, phần lớn ý kiến thường đi thẳng vào vấn đề chi phí: học phí cao hay thấp, tập sự có được trả tiền hay không, hay “liệu số tiền bỏ ra có ‘đáng’ hay không?”. Tuy nhiên, cách tiếp cận này chỉ phản ánh bề nổi của vấn đề, và dễ dẫn đến hiểu sai về bản chất của nghề luật sư: đào tạo luật sư không phải là một dịch vụ tiêu dùng mà là một quá trình hình thành chuẩn mực nghề nghiệp gắn với trách nhiệm và hậu quả pháp lý thực tiễn.
Đào tạo luật sư là quá trình đầu tư vào năng lực nghề nghiệp nơi pháp lý, kỹ năng phán đoán và trách nhiệm nghề nghiệp được hun đúc qua thực tiễn hành nghề, chứ không phải chỉ là việc học lý thuyết trong giảng đường hoặc trả học phí để “soi tiền”. Giá trị thực sự của người luật sư chỉ được xác nhận qua thời gian chịu trách nhiệm trước các tình huống pháp lý phức tạp trong đời sống.
Luật sư Mai Thị Thảo - Phó Giám đốc TAT Law Firm.
1. Thực tiễn: Đào tạo không phải sản phẩm tiêu dùng
Một trong những hiểu lầm phổ biến là xem đào tạo luật sư như một dịch vụ tiêu dùng, nơi bỏ tiền ra là nhận ngay giá trị tương ứng. Quan điểm đó vốn phù hợp với nhiều ngành nghề kỹ thuật hay dịch vụ khác, nhưng không phản ánh đúng nghề luật sư, bởi lĩnh vực này không tạo ra sản phẩm hữu hình có thể cân đo ngay sau khi hoàn thành khóa học.
Trên thực tế, dù một sinh viên luật xuất sắc đến đâu, sau khi rời giảng đường vẫn chưa thể tạo ra giá trị nghề nghiệp độc lập. Chỉ qua môi trường thực tiễn nơi mỗi quyết định pháp lý phải đối mặt với rủi ro hậu quả thật cho khách hàng và xã hội thì giá trị nghề luật sư mới được kiểm chứng.
2. Phân tích: Giai đoạn tập sự - “soi nghề” trước khi “soi tiền”
Giai đoạn tập sự không phải là lao động tạo giá trị ngay lập tức. Đây là thời điểm người học có cơ hội quan sát, thực hành, thử sai và sửa sai dưới sự hướng dẫn của người giàu kinh nghiệm.
Trong giai đoạn này, người tập sự học được kỹ năng tư duy cấu trúc, đặt câu hỏi đúng và chịu trách nhiệm với quyết định pháp lý những yếu tố không thể nắm bắt bằng các con số trên hợp đồng học phí hay bảng chi phí. Nếu xem tập sự như môi trường lao động bình thường, việc học nghề sẽ dễ bị lệch hướng, biến thành mục tiêu lợi ích trước mắt thay vì phát triển năng lực bền vững.
3. Thiết kế tư duy: Giá trị nghề là trách nhiệm
Một sự thật cần thẳng thắn nhìn nhận là trong giai đoạn tập sự, hiếm có “ngôi sao” tạo ra giá trị ngay cho xã hội hay khách hàng. Có thể có người tiếp thu nhanh, nhưng điều đó không đồng nghĩa họ đã hoàn chỉnh tư duy nghề nghiệp. Giá trị thật sự của người luật sư chỉ được xác nhận khi họ đứng độc lập giải quyết tình huống pháp lý phức tạp và chịu trách nhiệm về quyết định của mình.
Chi phí đào tạo nghề luật không nằm ở học phí, mà ở thời gian để chín muồi nghề nghiệp, rủi ro tổ chức hành nghề chấp nhận khi kèm cặp người mới, và trách nhiệm nghề nghiệp mà luật sư mang theo trong suốt hành trình hành nghề. Đây là chi phí không thể cân đo bằng con số trên giấy.
Trong bối cảnh thị trường pháp lý ngày càng phát triển, đào tạo luật sư không nên bị thu hẹp trong tranh luận về “tiền bạc”. Giá trị thật sự của nghề luật nằm ở khả năng chịu trách nhiệm pháp lý trước tác động thực tế của quyết định nghề nghiệp, và điều này chỉ hình thành khi người học được “soi nghề” trước khi “soi tiền”.
Nguồn tham khảo: Tạp chí Luật sư Việt Nam - “Đào tạo Luật sư: Soi nghề trước khi soi tiền”, ngày 07/01/2026.
Tham khảo thêm tại:
Liên hệ tư vấn: Hà Nội | TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0848.009.668
Fanpage: https://www.facebook.com/tatlawfirm
Email: truonganhtulawfirm@gmail.com
