(Bài viết phát triển từ bài “Nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược' không còn là chuyện nhỏ” đã đăng trên Báo Thanh Niên ngày 21/05/2026)
Trong nhiều năm, khi nhắc đến chính sách nhà ở, mục tiêu thường được đặt ra là làm sao để ngày càng nhiều người dân có thể sở hữu nhà riêng. Tỷ lệ sở hữu nhà ở được xem như một trong những thước đo phản ánh chất lượng cuộc sống và mức độ phát triển kinh tế của xã hội. Tuy nhiên, trước những thay đổi mạnh mẽ của quá trình đô thị hóa, cơ cấu dân số và thị trường lao động, cách tiếp cận này đang bộc lộ những giới hạn nhất định.
Tại các đô thị lớn, giá nhà liên tục tăng trong khi tốc độ tăng thu nhập của người lao động không theo kịp. Đối với nhiều người trẻ mới lập nghiệp, công nhân khu công nghiệp, người lao động nhập cư hay các hộ gia đình có thu nhập trung bình, việc sở hữu một căn nhà đang trở thành mục tiêu ngày càng xa vời. Trong bối cảnh đó, nhà ở cho thuê không còn chỉ là giải pháp mang tính tạm thời mà đang được nhìn nhận như một bộ phận quan trọng trong chiến lược phát triển nhà ở quốc gia.
Việc xác định nhà ở cho thuê là một trong những trụ cột của chính sách nhà ở không đơn thuần là thay đổi về mặt thuật ngữ. Đây là sự thay đổi trong tư duy phát triển, từ việc tập trung chủ yếu vào quyền sở hữu sang bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho mọi tầng lớp dân cư.
Khi sở hữu nhà không còn là lựa chọn duy nhất
Ở nhiều quốc gia phát triển, thuê nhà là hình thức cư trú phổ biến và được xem là lựa chọn bình thường của một bộ phận lớn người dân. Nhiều người có khả năng tài chính vẫn lựa chọn thuê nhà bởi sự linh hoạt trong công việc, khả năng di chuyển giữa các khu vực và nhu cầu thích ứng với những thay đổi của cuộc sống.
Trong khi đó, tại Việt Nam, tâm lý sở hữu nhà vẫn chiếm ưu thế. Điều này xuất phát từ nhiều yếu tố lịch sử, văn hóa và cả quan niệm về sự ổn định trong cuộc sống. Tuy nhiên, khi tốc độ đô thị hóa ngày càng nhanh, nhu cầu dịch chuyển lao động giữa các địa phương ngày càng lớn, mô hình cư trú dựa hoàn toàn vào sở hữu nhà ở bắt đầu gặp nhiều thách thức.
Thực tế cho thấy hàng triệu lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và các trung tâm kinh tế lớn không có nhu cầu hoặc chưa đủ điều kiện để mua nhà. Điều họ cần trước hết là một nơi ở ổn định, an toàn, có hạ tầng phù hợp và chi phí hợp lý để yên tâm làm việc, học tập và sinh sống.
Từ góc độ đó, việc tiếp cận nhà ở thông qua hình thức thuê không phải là giải pháp thay thế tạm thời mà là một nhu cầu thực tế của nền kinh tế hiện đại.
Nhà ở cho thuê gắn liền với sự phát triển của thị trường lao động
Một nền kinh tế năng động luôn kéo theo sự dịch chuyển của lực lượng lao động. Người lao động có thể thay đổi nơi làm việc, chuyển địa phương hoặc lựa chọn môi trường sống phù hợp với từng giai đoạn trong cuộc đời.
Nếu mọi chính sách nhà ở đều xoay quanh việc sở hữu, khả năng dịch chuyển của lực lượng lao động sẽ bị hạn chế đáng kể. Nhiều người phải cân nhắc giữa cơ hội nghề nghiệp và áp lực chi phí nhà ở. Không ít trường hợp chấp nhận sinh sống trong điều kiện chật chội hoặc phải di chuyển quãng đường rất xa mỗi ngày vì không đủ khả năng tiếp cận nhà ở gần nơi làm việc.
Ngược lại, một thị trường nhà ở cho thuê phát triển có thể giúp người lao động linh hoạt hơn trong việc lựa chọn nơi cư trú. Họ có thể tiếp cận nhà ở với chi phí phù hợp mà không cần phải tích lũy một khoản tiền lớn để mua nhà ngay từ đầu.
Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho người dân mà còn góp phần nâng cao hiệu quả vận hành của thị trường lao động, giúp các trung tâm kinh tế thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng.
Giảm áp lực lên thị trường bất động sản
Một trong những nguyên nhân khiến giá nhà tại nhiều đô thị lớn liên tục tăng là nhu cầu sở hữu luôn ở mức rất cao trong khi nguồn cung phù hợp với khả năng chi trả của đại đa số người dân còn hạn chế.
Khi việc mua nhà trở thành mục tiêu gần như bắt buộc đối với mọi gia đình, áp lực lên thị trường bất động sản sẽ ngày càng lớn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến người có nhu cầu ở thực mà còn tạo điều kiện cho tâm lý đầu cơ và tích trữ bất động sản phát triển.
Trong khi đó, nếu thị trường nhà ở cho thuê được đầu tư bài bản và có đủ sức hấp dẫn, áp lực phải sở hữu nhà bằng mọi giá sẽ giảm bớt. Người dân có thêm lựa chọn phù hợp với khả năng tài chính của mình. Thị trường bất động sản cũng trở nên cân bằng hơn khi nhu cầu được phân bổ giữa hai hình thức là mua để sở hữu và thuê để sử dụng.
Đây là yếu tố quan trọng giúp thị trường phát triển lành mạnh và bền vững hơn trong dài hạn.
Nhà ở cho thuê cần được phát triển như một loại hình chuyên nghiệp
Một trong những hạn chế hiện nay là phần lớn nguồn cung nhà ở cho thuê vẫn đến từ các hộ gia đình hoặc cá nhân nhỏ lẻ. Mặc dù đáp ứng được một phần nhu cầu của thị trường nhưng mô hình này thường thiếu tính ổn định và chưa bảo đảm đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng sống.
Để nhà ở cho thuê thực sự trở thành trụ cột của chính sách nhà ở, cần có sự tham gia mạnh mẽ hơn của các doanh nghiệp, nhà đầu tư chuyên nghiệp và các tổ chức phát triển nhà ở xã hội.
Những dự án được quy hoạch bài bản, có hạ tầng đồng bộ, dịch vụ quản lý chuyên nghiệp và mức giá phù hợp sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người thuê nhà, đồng thời thay đổi nhận thức xã hội về hình thức cư trú này.
Khi đó, thuê nhà sẽ không còn bị xem là lựa chọn mang tính tạm bợ mà trở thành một hình thức sinh sống ổn định, văn minh và phù hợp với nhu cầu của nhiều nhóm dân cư khác nhau.
Chính sách nhà ở cần lấy người dân làm trung tâm
Điều cốt lõi của chính sách nhà ở không phải là người dân sở hữu bao nhiêu căn nhà, mà là họ có được sống trong điều kiện phù hợp, an toàn và ổn định hay không.
Một người lao động có thể chưa đủ khả năng mua nhà nhưng vẫn cần một nơi ở chất lượng để an tâm làm việc và xây dựng cuộc sống. Một gia đình trẻ có thể lựa chọn thuê nhà trong nhiều năm trước khi quyết định sở hữu bất động sản. Một chuyên gia hoặc lao động kỹ thuật cao cũng có thể cần một mô hình cư trú linh hoạt thay vì gắn bó lâu dài với một địa điểm cố định.
Những nhu cầu đó cho thấy chính sách nhà ở hiện đại cần đa dạng hóa các hình thức tiếp cận thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu gia tăng tỷ lệ sở hữu.
Từ tư duy sở hữu sang tư duy tiếp cận nhà ở
Việc xác định nhà ở cho thuê là trụ cột chiến lược của chính sách nhà ở cho thấy sự thay đổi đáng kể trong cách tiếp cận đối với vấn đề an cư.
Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, giá bất động sản ngày càng cao và nhu cầu dịch chuyển lao động liên tục gia tăng, việc bảo đảm cho người dân có cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp trở nên quan trọng không kém việc hỗ trợ họ sở hữu nhà.
Một thị trường nhà ở cho thuê phát triển, minh bạch và chuyên nghiệp sẽ không chỉ giải quyết nhu cầu chỗ ở của hàng triệu người lao động mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội và nâng cao chất lượng phát triển đô thị.
Bởi xét cho cùng, mục tiêu cuối cùng của chính sách nhà ở không phải là tạo ra thật nhiều giao dịch bất động sản, mà là giúp người dân có một nơi để sống, làm việc và gắn bó lâu dài với tương lai của mình.
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm
