(Bài viết phát triển từ bài “Toàn cảnh đất vàng hoang phí giữa Hà Nội, triệu tỷ bị chôn lấp, găm giữ” đã đăng trên Báo VietnamNet ngày 11/05/2026)
Hàng loạt khu “đất vàng” giữa Hà Nội bị bỏ hoang suốt nhiều năm đang tiếp tục đặt ra câu hỏi lớn về hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai. Từ những dự án dang dở của doanh nghiệp yếu năng lực đến các khu đất chậm triển khai do những tập đoàn lớn và ngân hàng nắm giữ, điểm chung đều là sự lãng phí kéo dài của một nguồn lực đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế.
Vấn đề đáng lo không chỉ nằm ở những khối bê tông bỏ hoang hay những khu đất bị quây tôn nhiều năm. Điều đáng lo hơn là việc nguồn lực đất đai bị “đóng băng” trong thời gian dài đang phản ánh những khoảng trống trong cơ chế lựa chọn nhà đầu tư, kiểm soát tiến độ và quản trị trách nhiệm dự án.
“Đất không tạo ra giá trị nếu chỉ nằm trên giấy”
Theo quan điểm của Luật sư Trương Anh Tú, đất đai chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được đưa vào vận hành kinh tế. Một khu đất trung tâm có thể mang giá trị rất lớn trên thị trường, nhưng nếu dự án không triển khai hoặc triển khai dang dở suốt nhiều năm, giá trị xã hội của khu đất gần như không được khai thác.
Trong khi đó, hệ quả kéo theo không chỉ là mỹ quan đô thị xuống cấp hay nguồn lực bị lãng phí. Việc các dự án “treo” kéo dài còn làm chậm dòng chảy đầu tư, giảm hiệu quả phát triển hạ tầng và ảnh hưởng trực tiếp đến quy hoạch đô thị.
Có những dự án được giao đất từ rất lâu nhưng vẫn không thể hoàn thành do năng lực tài chính yếu, vướng mắc pháp lý hoặc thay đổi chiến lược đầu tư. Tuy nhiên, cũng có trường hợp doanh nghiệp sở hữu quỹ đất lớn nhưng chậm triển khai kéo dài khiến đất đai bị “găm giữ” như một dạng tài sản chờ tăng giá thay vì phục vụ phát triển kinh tế thực tế.
Luật sư Trương Anh Tú, Chủ tịch TAT Law Firm
Không chỉ là câu chuyện của doanh nghiệp yếu năng lực
Dư luận thường cho rằng dự án chậm tiến độ chủ yếu xuất phát từ các doanh nghiệp thiếu năng lực tài chính. Nhưng thực tế hiện nay cho thấy ngay cả nhiều doanh nghiệp lớn hoặc tổ chức sở hữu nguồn lực mạnh cũng có những dự án kéo dài nhiều năm chưa thể hoàn thành.
Điều này cho thấy vấn đề không hoàn toàn nằm ở quy mô doanh nghiệp, mà còn liên quan đến cách kiểm soát trách nhiệm triển khai dự án sau khi được giao đất.
Nếu cơ chế quản lý chỉ dừng ở bước phê duyệt đầu tư nhưng thiếu công cụ giám sát hiệu quả trong suốt vòng đời dự án, nguy cơ đất đai bị bỏ hoang hoặc sử dụng không đúng mục đích sẽ rất khó tránh khỏi.
Đặc biệt với các khu “đất vàng” tại đô thị lớn, chi phí xã hội của việc chậm triển khai dự án thường rất lớn. Bởi đây đều là những vị trí có giá trị thương mại cao, khả năng kết nối hạ tầng tốt và tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế đô thị.
Những khối bê tông, cốt thép hoen rỉ bị bỏ hoang nhiều năm tại dự án Usilk City.
“Rủi ro lớn nhất là nguồn lực bị chôn lấp trong thời gian dài”
Điều đáng lo nhất không phải chỉ là một dự án thất bại. Rủi ro lớn hơn nằm ở việc nguồn lực đất đai bị “đóng băng” suốt nhiều năm mà không tạo ra giá trị tương xứng cho nền kinh tế.
Một dự án chậm triển khai có thể kéo theo hàng loạt hệ quả: vốn đầu tư bị mắc kẹt, quy hoạch bị ảnh hưởng, hạ tầng kết nối dang dở và cơ hội phát triển của khu vực bị đình trệ.
Trong nhiều trường hợp, việc dự án không thể triển khai đúng kế hoạch còn tạo ra tranh chấp kéo dài giữa chủ đầu tư, khách hàng và các bên liên quan. Khi đó, chi phí xử lý hậu quả thường lớn hơn rất nhiều so với chi phí kiểm soát rủi ro ngay từ đầu.
Quản trị dự án không thể chỉ dừng ở thủ tục giao đất
Để hạn chế tình trạng đất vàng bị bỏ hoang kéo dài, điều quan trọng không chỉ là rà soát lại các dự án chậm tiến độ mà còn phải nhìn lại cơ chế quản trị dự án sau giao đất.
Việc lựa chọn nhà đầu tư cần đi cùng khả năng đánh giá thực chất năng lực tài chính, năng lực triển khai và cam kết thực hiện dự án trong dài hạn.
Bên cạnh đó, cơ chế giám sát cũng cần đủ mạnh để phát hiện sớm dấu hiệu đình trệ thay vì để dự án kéo dài hàng chục năm mới xử lý.
Nếu đất đai tiếp tục bị xem như công cụ tích trữ tài sản thay vì nguồn lực để tạo ra giá trị phát triển, nền kinh tế sẽ phải trả giá bằng sự lãng phí rất lớn của các cơ hội tăng trưởng trong tương lai.
Luật sư Trương Anh Tú
Chủ tịch TAT Law Firm
