Trong quá trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường, một hệ thống pháp luật hiệu quả không chỉ cần đúng về nguyên tắc mà còn phải vận hành được trong thực tế. Việc ngày càng có nhiều đại biểu Quốc hội xuất thân từ doanh nghiệp được xem là yếu tố giúp kết nối chính sách với thực tiễn thị trường, từ đó nâng cao chất lượng lập pháp và cải thiện môi trường kinh doanh.
1) Doanh nhân trong Quốc hội – cầu nối giữa chính sách và thị trường
Khi nền kinh tế bước vào giai đoạn phát triển dựa nhiều hơn vào đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống pháp luật không chỉ là tính hợp lý về nguyên tắc mà còn phải bảo đảm khả năng thực thi trong đời sống kinh tế.
Trong bối cảnh đó, sự tham gia của các đại biểu Quốc hội có nền tảng doanh nghiệp được xem là một yếu tố quan trọng giúp thu hẹp khoảng cách giữa quá trình xây dựng chính sách và thực tiễn vận hành của thị trường. Những đại biểu này mang theo kinh nghiệm trực tiếp từ hoạt động đầu tư, quản trị doanh nghiệp và cạnh tranh thị trường – những yếu tố thường khó phản ánh đầy đủ qua báo cáo hay dữ liệu nghiên cứu.
Chính vì vậy, doanh nhân trong Quốc hội không chỉ là một thành phần cơ cấu của cơ quan lập pháp mà còn đóng vai trò như kênh phản ánh thực tiễn kinh tế vào quá trình xây dựng luật.
Luật sư Trương Anh Tú - Chủ tịch TAT Law Firm
2) “Dữ liệu sống” của thị trường trong quá trình xây dựng luật
Trong nền kinh tế thị trường, doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp tham gia sản xuất, đầu tư và tạo việc làm. Đồng thời, họ cũng là chủ thể chịu tác động trực tiếp từ hệ thống pháp luật.
Khác với cách tiếp cận chính sách dựa trên báo cáo hay nghiên cứu lý thuyết, doanh nhân tiếp cận thị trường thông qua những quyết định kinh doanh cụ thể:
đầu tư hay dừng dự án
mở rộng hay thu hẹp sản xuất
tuyển dụng hay cắt giảm nhân sự
Những quyết định này luôn gắn với nhiều yếu tố như chi phí tuân thủ pháp luật, thủ tục hành chính, biến động thị trường, lãi suất, tỷ giá hoặc rủi ro pháp lý. Vì vậy, kinh nghiệm thực tiễn của doanh nhân giúp nhận diện rõ hơn tác động thực sự của chính sách đối với hoạt động kinh doanh.
Khi những trải nghiệm này được đưa vào quá trình thảo luận chính sách, hệ thống pháp luật có thêm cơ hội hạn chế tình trạng quy định hợp lý trên giấy nhưng khó áp dụng trong thực tế.
3) Góc nhìn chi phí chính sách trong hoạt động lập pháp
Một trong những đóng góp quan trọng của doanh nhân trong Quốc hội là cách tiếp cận chính sách từ góc độ chi phí – lợi ích.
Trong hoạt động kinh doanh, một quy định pháp lý không chỉ được đánh giá bằng mục tiêu quản lý mà còn bằng chi phí mà doanh nghiệp phải bỏ ra để tuân thủ. Một thủ tục hành chính kéo dài hoặc một điều kiện kinh doanh thiếu rõ ràng có thể làm chậm tiến độ dự án, tăng chi phí vốn hoặc làm mất cơ hội thị trường.
Chính vì vậy, khi tham gia thảo luận dự thảo luật, các đại biểu có kinh nghiệm doanh nghiệp thường đặt ra những câu hỏi rất cụ thể:
Quy định này có làm phát sinh thêm chi phí cho doanh nghiệp hay không?
Thủ tục hành chính có thể đơn giản hóa không?
Chính sách có tạo được sự ổn định và khả năng dự đoán cho nhà đầu tư không?
Cách tiếp cận này giúp quá trình xây dựng luật gắn chặt hơn với tính khả thi của chính sách trong thực tiễn kinh tế.
4) Doanh nhân góp phần cải thiện môi trường kinh doanh
Thực tiễn cho thấy nhiều cải cách pháp luật trong các lĩnh vực kinh tế quan trọng đều gắn với mục tiêu giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao tính minh bạch của môi trường pháp lý.
Khi các đại biểu có nền tảng doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng luật, kinh nghiệm thực tiễn của họ có thể giúp nhận diện sớm những rủi ro thể chế, ví dụ:
quy định pháp luật thiếu rõ ràng
thủ tục hành chính chồng chéo
chi phí tuân thủ quá lớn so với mục tiêu quản lý
Những phân tích này có thể góp phần thúc đẩy các cải cách thể chế theo hướng minh bạch, ổn định và thân thiện với hoạt động đầu tư – kinh doanh.
5) Cân bằng giữa quản lý nhà nước và phát triển thị trường
Một nền lập pháp hiệu quả cần sự kết hợp của nhiều góc nhìn khác nhau.
Các đại biểu đến từ khu vực quản lý nhà nước, học thuật và pháp lý thường tập trung vào yêu cầu quản lý, kiểm soát rủi ro và bảo đảm lợi ích công cộng. Trong khi đó, các đại biểu có nền tảng doanh nghiệp mang đến góc nhìn về khả năng vận hành của chính sách trong thực tế thị trường.
Sự kết hợp giữa hai góc nhìn này giúp quá trình xây dựng luật đạt được sự cân bằng cần thiết giữa:
quản lý nhà nước
thúc đẩy phát triển kinh tế
bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch và ổn định.
Luật sư Trương Anh Tú – Chủ tịch TAT Law Firm
“Doanh nhân tham gia Quốc hội mang theo góc nhìn từ thực tiễn thị trường. Khi xây dựng luật, kinh nghiệm này giúp nhận diện rõ hơn tác động của chính sách đối với môi trường kinh doanh, từ đó góp phần nâng cao tính khả thi của hệ thống pháp luật.”
Trong nền kinh tế thị trường hiện đại, chất lượng lập pháp không chỉ được quyết định bởi nguyên tắc pháp lý mà còn bởi khả năng vận hành của luật trong đời sống kinh tế.
Sự tham gia của doanh nhân trong Quốc hội giúp đưa tiếng nói của thị trường vào nghị trường, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn. Đây được xem là một trong những yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng lập pháp và xây dựng môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch trong dài hạn.
Nội dung và phương pháp phân tích trong bài viết được xây dựng từ thực tiễn nghiên cứu chính sách và kinh nghiệm hành nghề pháp lý của TAT Law Firm. Các lập luận chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong bối cảnh phân tích về mối quan hệ giữa chính sách lập pháp, môi trường kinh doanh và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp; việc sao chép, trích dẫn hoặc vận dụng tách rời khỏi bối cảnh này có thể dẫn đến những suy luận sai lệch về nội dung chính sách được đề cập.
Những phân tích về vai trò của doanh nhân trong Quốc hội cho thấy mối liên hệ ngày càng chặt chẽ giữa chính sách và thực tiễn thị trường. Tham khảo thêm cái bài phân tích dưới đây:
Doanh nhân trong Quốc hội: Góc nhìn thực tiễn giúp nâng cao chất lượng lập pháp
Luật Luật sư (sửa đổi): 5 điều kiện nền tảng để luật sư thực hiện đúng chức năng và vị trí pháp lý
LUẬT SƯ LÀ GÌ? - Toàn bộ những điều cần biết về luật sư tại Việt Nam (Cập nhật 2026)
Điều kiện để trở thành luật sư tại Việt Nam theo quy định pháp luật
